GİRİŞ
İş hayatında ekonomik dalgalanmalar veya şirket içi yeniden yapılanmalar gerekçe gösterilerek işçilerin ücretlerinde indirime gidilmesi sık rastlanan bir durumdur. Ancak Türk İş Hukuku, işçinin emeğini ve ekonomik geleceğini korumak adına maaş indirimini sıkı şartlara bağlamıştır. MRS Hukuk Danışmanlık Bürosu olarak, maaşı düşürülen işçilerin izlemesi gereken hukuki yol haritasını bu yazımızda inceledik.
A. İŞVEREN TEK TARAFLI İRADESİYLE İŞÇİNİN MAAŞINI DÜŞÜREBİLİR Mİ?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca işveren, iş sözleşmesiyle veya sözleşmenin eki niteliğindeki personel yönetmeliğiyle belirlenen çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak işçinin yazılı onayı ile yapabilir.
Maaşın düşürülmesi, çalışma koşullarında yapılabilecek en "esaslı" değişikliktir. İşveren; ekonomik kriz, işletmenin daralması veya performans düşüklüğü gibi sebepler ileri sürse dahi, işçinin rızası olmadan maaşı tek taraflı olarak düşüremez.
B. MAAŞI DÜŞÜRÜLEN İŞÇİ NE YAPABİLİR? HUKUKİ HAKLARI NELERDİR?
Maaşının düşürüldüğünü öğrenen bir işçinin önünde üç temel seçenek bulunmaktadır:
1. İşçi maaşında yapılan indirimi/azalmayı kabul etmeyebilir. İşveren, maaş indirimi teklifini işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır. İşçi, bu teklifi 6 iş günü içerisinde kabul etmezse, değişiklik işçiyi bağlamaz. Sessiz kalmak, teklifi kabul etmek anlamına gelmez.
2. İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Fesih Hakkı: İşveren işçinin onayı olmadan maaşını düşürürse veya işçi indirim teklifini reddettiği halde işveren maaşı düşük yatırırsa; işçi, İş Kanunu madde 24/II uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir.
3. Eksik Ödenen Ücretlerin Tahsili İçin Dava Açma: İşçi işten ayrılmak istemiyorsa, ancak yapılan indirimi de kabul etmiyorsa; kabul etmediğini yazılı olarak bildirip çalışmaya devam edebilir. Bu durumda, her ay eksik yatırılan ücret farklarını (ücret alacağı davası ile) geriye dönük olarak talep etme hakkı saklı kalır.
C. MAAŞINDA AZALMA OLAN İŞÇİNİN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER NELERDİR?
• İmzaladığınız Belgelere Dikkat: İşveren bazen maaş indirimini "yeni bir iş sözleşmesi" veya "ek protokol" adı altında imzalatabilir. İçeriğini tam anlamadığınız belgeleri imzalamadan önce mutlaka bir iş hukuku avukatına danışın.
• 6 İş Günü Kuralı: İşverenin yazılı teklifine 6 iş günü içinde yanıt verilmemesi durumunda teklif reddedilmiş sayılır.
• Banka Kayıtları ve Bordrolar: Maaşınızın düştüğünü ispatlamak için banka dekontları ve maaş bordrolarınız en güçlü delillerdir.
SONUÇ
Özetle; işçinin rızası olmaksızın maaşının düşürülmesi, Türk İş Hukuku çerçevesinde "çalışma koşullarında esaslı değişiklik" sayılır ve işçiye geniş haklar tanır. İşverenlerin "ekonomik zorluklar" veya "şirket politikası" gibi gerekçelerle tek taraflı olarak ücret azaltmaya gitmesi, yasal bir dayanağı olmadığı sürece işçinin kıdem tazminatını alarak ayrılmasına veya eksik ödenen tutarları yargı yoluyla tahsil etmesine olanak sağlar. Hak kaybı yaşamamak adına iş hukuku alanında uzman bir avukatlık bürosuyla çalışmanız tavsiye edilir.
İş hayatında ekonomik dalgalanmalar veya şirket içi yeniden yapılanmalar gerekçe gösterilerek işçilerin ücretlerinde indirime gidilmesi sık rastlanan bir durumdur. Ancak Türk İş Hukuku, işçinin emeğini ve ekonomik geleceğini korumak adına maaş indirimini sıkı şartlara bağlamıştır. MRS Hukuk Danışmanlık Bürosu olarak, maaşı düşürülen işçilerin izlemesi gereken hukuki yol haritasını bu yazımızda inceledik.
A. İŞVEREN TEK TARAFLI İRADESİYLE İŞÇİNİN MAAŞINI DÜŞÜREBİLİR Mİ?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca işveren, iş sözleşmesiyle veya sözleşmenin eki niteliğindeki personel yönetmeliğiyle belirlenen çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak işçinin yazılı onayı ile yapabilir.
Maaşın düşürülmesi, çalışma koşullarında yapılabilecek en "esaslı" değişikliktir. İşveren; ekonomik kriz, işletmenin daralması veya performans düşüklüğü gibi sebepler ileri sürse dahi, işçinin rızası olmadan maaşı tek taraflı olarak düşüremez.
B. MAAŞI DÜŞÜRÜLEN İŞÇİ NE YAPABİLİR? HUKUKİ HAKLARI NELERDİR?
Maaşının düşürüldüğünü öğrenen bir işçinin önünde üç temel seçenek bulunmaktadır:
1. İşçi maaşında yapılan indirimi/azalmayı kabul etmeyebilir. İşveren, maaş indirimi teklifini işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır. İşçi, bu teklifi 6 iş günü içerisinde kabul etmezse, değişiklik işçiyi bağlamaz. Sessiz kalmak, teklifi kabul etmek anlamına gelmez.
2. İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Fesih Hakkı: İşveren işçinin onayı olmadan maaşını düşürürse veya işçi indirim teklifini reddettiği halde işveren maaşı düşük yatırırsa; işçi, İş Kanunu madde 24/II uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir.
3. Eksik Ödenen Ücretlerin Tahsili İçin Dava Açma: İşçi işten ayrılmak istemiyorsa, ancak yapılan indirimi de kabul etmiyorsa; kabul etmediğini yazılı olarak bildirip çalışmaya devam edebilir. Bu durumda, her ay eksik yatırılan ücret farklarını (ücret alacağı davası ile) geriye dönük olarak talep etme hakkı saklı kalır.
C. MAAŞINDA AZALMA OLAN İŞÇİNİN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER NELERDİR?
• İmzaladığınız Belgelere Dikkat: İşveren bazen maaş indirimini "yeni bir iş sözleşmesi" veya "ek protokol" adı altında imzalatabilir. İçeriğini tam anlamadığınız belgeleri imzalamadan önce mutlaka bir iş hukuku avukatına danışın.
• 6 İş Günü Kuralı: İşverenin yazılı teklifine 6 iş günü içinde yanıt verilmemesi durumunda teklif reddedilmiş sayılır.
• Banka Kayıtları ve Bordrolar: Maaşınızın düştüğünü ispatlamak için banka dekontları ve maaş bordrolarınız en güçlü delillerdir.
SONUÇ
Özetle; işçinin rızası olmaksızın maaşının düşürülmesi, Türk İş Hukuku çerçevesinde "çalışma koşullarında esaslı değişiklik" sayılır ve işçiye geniş haklar tanır. İşverenlerin "ekonomik zorluklar" veya "şirket politikası" gibi gerekçelerle tek taraflı olarak ücret azaltmaya gitmesi, yasal bir dayanağı olmadığı sürece işçinin kıdem tazminatını alarak ayrılmasına veya eksik ödenen tutarları yargı yoluyla tahsil etmesine olanak sağlar. Hak kaybı yaşamamak adına iş hukuku alanında uzman bir avukatlık bürosuyla çalışmanız tavsiye edilir.