GİRİŞ: Günümüz iş dünyasında sıkça karşılaşılan ancak çoğu zaman adı konulamayan mobbing, çalışanın iş yerindeki huzurunu, sağlığını ve kariyerini doğrudan tehdit eden bir süreçtir. Peki, hangi davranışlar mobbing kapsamına girer? Mobbinge uğrayan bir çalışan hangi hukuki yollara başvurmalıdır? 2025 güncel mevzuatına göre hazırladığımız bu rehberde, mobbingin hukuki boyutunu ele alıyoruz.
A. MOBBİNG (İŞ YERİNDE PSİKOLOJİK TACİZ) NEDİR? MOBBİNGİN KRİTERLERİ NELERDİR?
Mobbing, bir veya birkaç kişi tarafından, bir diğer kişiye yönelik olarak; sistematik bir şekilde, düşmanca ve ahlak dışı bir iletişim yöntemi uygulanarak gerçekleştirilen psikolojik saldırıdır. Bir davranışın hukuk önünde mobbing sayılabilmesi için şu kriterleri taşıması gerekir:
• Süreklilik: Davranışların tekrarlanan bir döngüde olması.
• Kasıt: Çalışanı işten soğutma, istifaya zorlama veya yıldırma amacı taşıması.
• Sistematik Uygulama: Belirli bir plan dahilinde, sistematik olarak yapılması.
B. MOBBİNGİN BELİRTİLERİ NELERDİR? HANGİ DAVRANIŞLAR MOBİNG OLARAK DEĞERLENDİRİLİR?
Aşağıdaki durumlar mobbingin en yaygın örnekleridir:
• Kişinin yetkinliği dışındaki alt görevlere verilmesi veya iş yükünün aşırı artırılması.
• Sosyal olarak izole edilme, görmezden gelinme.
• Sürekli eleştiri, azarlanma ve topluluk içinde küçük düşürülme.
• Bilgi paylaşımının engellenmesi ve dedikodu yayılması.
C. MOBBİNGE KARŞI NE YAPILABİLİR? MOBBİNGE UĞRAYAN KİŞİLERİN HUKUKİ HAKLARI NELERDİR?
1. Türk hukuk sisteminde mobbing mağduru olan bir kişi; 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca, iş sözleşmesini "haklı nedenle" derhal feshedebilir. Bu durumda çalışan, istifa etmiş olsa dahi kıdem tazminatına hak kazanır.
2. Mobbinge uğrayan işçi, gördüğü psikolojik şiddet nedeniyle bozulan ruh sağlığı ve uğradığı itibar kaybı için manevi tazminat davası açabilir. Ayrıca, mobbing nedeniyle oluşan tedavi giderleri veya iş kaybı gibi durumlar için maddi tazminat talep edilebilir.
3. İşverenin yönetim hakkını kötüye kullanarak çalışanı yıldırması durumunda, şartlar oluşmuşsa kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.
D. MOBBİNG NASIL İSPAT EDİLİR?
Mobbinge dayalı iş davalarında en kritik nokta ispat sürecidir. Mobbinge uğrayan işçi; yazılı deliller, WhatsApp mesajları veya notlar, mobbinge uğradığına dair tanık anlatımları, psikolojik destek alındığına dair doktor veya psikiyatrist raporları mahkemeye sunarak iddialarını ispatlayabilir.
E. MOBBİNGE UĞRADIĞINIZDA NE YAPMALISINIZ?
1. Durumu Belgeleyin: Yaşanan her olayı not edin ve delil toplayın.
2. Üst Yönetime Bildirin: Varsa İnsan Kaynakları departmanına veya üst yönetime yazılı olarak şikayette bulunun.
3. Destek Alın: Psikolojik destek almak hem sağlığınız hem de hukuki sürecin ispatı için önemlidir.
4. Hukuki Danışmanlık: Bir iş hukuku avukatı ile görüşerek haklarınızı ve davanın stratejisini belirleyin.
Unutmayın: Mobbing sadece sizin değil, çalışma yaşamının genel bir sorunudur. Sessiz kalmak tacizin artmasına neden olabilir. Hukuki haklarınızı bilmek, bu süreçten en az hasarla çıkmanızı sağlar.
F. SONUÇ
Mobbing vakaları karmaşık ve ispatı güç süreçlerdir. Yanlış bir adım, haklıyken haksız duruma düşmenize (örneğin haksız fesih iddiası) neden olabilir. Bu nedenle, konunun uzmanı bir iş hukuku avukatı ile çalışmak, haklarınızı korumak adına atılacak en önemli adımdır.
A. MOBBİNG (İŞ YERİNDE PSİKOLOJİK TACİZ) NEDİR? MOBBİNGİN KRİTERLERİ NELERDİR?
Mobbing, bir veya birkaç kişi tarafından, bir diğer kişiye yönelik olarak; sistematik bir şekilde, düşmanca ve ahlak dışı bir iletişim yöntemi uygulanarak gerçekleştirilen psikolojik saldırıdır. Bir davranışın hukuk önünde mobbing sayılabilmesi için şu kriterleri taşıması gerekir:
• Süreklilik: Davranışların tekrarlanan bir döngüde olması.
• Kasıt: Çalışanı işten soğutma, istifaya zorlama veya yıldırma amacı taşıması.
• Sistematik Uygulama: Belirli bir plan dahilinde, sistematik olarak yapılması.
B. MOBBİNGİN BELİRTİLERİ NELERDİR? HANGİ DAVRANIŞLAR MOBİNG OLARAK DEĞERLENDİRİLİR?
Aşağıdaki durumlar mobbingin en yaygın örnekleridir:
• Kişinin yetkinliği dışındaki alt görevlere verilmesi veya iş yükünün aşırı artırılması.
• Sosyal olarak izole edilme, görmezden gelinme.
• Sürekli eleştiri, azarlanma ve topluluk içinde küçük düşürülme.
• Bilgi paylaşımının engellenmesi ve dedikodu yayılması.
C. MOBBİNGE KARŞI NE YAPILABİLİR? MOBBİNGE UĞRAYAN KİŞİLERİN HUKUKİ HAKLARI NELERDİR?
1. Türk hukuk sisteminde mobbing mağduru olan bir kişi; 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca, iş sözleşmesini "haklı nedenle" derhal feshedebilir. Bu durumda çalışan, istifa etmiş olsa dahi kıdem tazminatına hak kazanır.
2. Mobbinge uğrayan işçi, gördüğü psikolojik şiddet nedeniyle bozulan ruh sağlığı ve uğradığı itibar kaybı için manevi tazminat davası açabilir. Ayrıca, mobbing nedeniyle oluşan tedavi giderleri veya iş kaybı gibi durumlar için maddi tazminat talep edilebilir.
3. İşverenin yönetim hakkını kötüye kullanarak çalışanı yıldırması durumunda, şartlar oluşmuşsa kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.
D. MOBBİNG NASIL İSPAT EDİLİR?
Mobbinge dayalı iş davalarında en kritik nokta ispat sürecidir. Mobbinge uğrayan işçi; yazılı deliller, WhatsApp mesajları veya notlar, mobbinge uğradığına dair tanık anlatımları, psikolojik destek alındığına dair doktor veya psikiyatrist raporları mahkemeye sunarak iddialarını ispatlayabilir.
E. MOBBİNGE UĞRADIĞINIZDA NE YAPMALISINIZ?
1. Durumu Belgeleyin: Yaşanan her olayı not edin ve delil toplayın.
2. Üst Yönetime Bildirin: Varsa İnsan Kaynakları departmanına veya üst yönetime yazılı olarak şikayette bulunun.
3. Destek Alın: Psikolojik destek almak hem sağlığınız hem de hukuki sürecin ispatı için önemlidir.
4. Hukuki Danışmanlık: Bir iş hukuku avukatı ile görüşerek haklarınızı ve davanın stratejisini belirleyin.
Unutmayın: Mobbing sadece sizin değil, çalışma yaşamının genel bir sorunudur. Sessiz kalmak tacizin artmasına neden olabilir. Hukuki haklarınızı bilmek, bu süreçten en az hasarla çıkmanızı sağlar.
F. SONUÇ
Mobbing vakaları karmaşık ve ispatı güç süreçlerdir. Yanlış bir adım, haklıyken haksız duruma düşmenize (örneğin haksız fesih iddiası) neden olabilir. Bu nedenle, konunun uzmanı bir iş hukuku avukatı ile çalışmak, haklarınızı korumak adına atılacak en önemli adımdır.